Hoe werkt verbindende communicatie in vier stappen?

Wat betekent verbindende communicatie?

Verbindende communicatie, ook geweldloze communicatie genoemd, richt de aandacht op wat mensen waarnemen, voelen, nodig hebben en aan elkaar vragen.

Wanneer iemand tijdens je verhaal op een gsm kijkt, kan je je ergeren omdat je aandacht wil. De aandacht verschuift van wie gelijk heeft naar wat er voor ieder op het spel staat. Achter een scherpe opmerking kan bijvoorbeeld een behoefte aan overleg, duidelijkheid of aandacht zitten.

De vier stappen van verbindende communicatie

De vier stappen van verbindende communicatie zijn een concrete waarneming beschrijven, een gevoel benoemen, de onderliggende behoefte herkennen en een uitvoerbaar verzoek doen.

1. Beschrijf wat je waarnam, alsof je weergeeft wat een camera kon vastleggen: ‘De afspraak begon en je stoel bleef leeg.’ Woorden als ‘altijd’ en ‘ongeïnteresseerd’ voegen een oordeel toe.
2. Benoem je gevoel, bijvoorbeeld teleurstelling, onzekerheid of ergernis. Het idee dat de ander je negeert, is een interpretatie van diens gedrag; verdriet benoemt wat je daarbij voelt.
3. Zoek de behoefte onder dat gevoel, zoals betrouwbaarheid, rust of inspraak. Een behoefte is breder dan de oplossing die je al in gedachten hebt.
4. Vraag om een concrete handeling die de ander kan uitvoeren. ‘Wil je een bericht sturen zodra je weet dat je later komt?’ maakt duidelijk wat je vraagt.

Luisteren krijgt evenveel aandacht als spreken. Je kan aftasten wat voor de ander meespeelt: ‘Zocht je wat ruimte om zelf te beslissen?’ Laat de ander je vermoeden aanvullen of corrigeren.

Zet een kleine irritatie op papier

Neem een alledaags moment van vandaag dat je nog helder voor je ziet.

Schrijf op wat iemand concreet zei of deed. Kies een gevoelswoord dat daarbij past en noteer welke behoefte meespeelde. Formuleer vervolgens een verzoek dat de ander werkelijk kan uitvoeren. Lees je zin hardop en vervang woorden die je zelf nooit zou gebruiken. Je merkt misschien dat je oorspronkelijke verwijt een veel preciezere vraag bevat.

Hoe gebruik je de stappen bij ruzie met je partner?

Bij ruzie met je partner pas je de vier stappen toe door één gebeurtenis te benoemen, je gevoel en behoefte uit te spreken en een haalbare actie te vragen.

Een verwijt als ‘Je zit altijd op je gsm, het kan je niets schelen’ bevat al een conclusie over je partner. Kies één moment om over te praten. Ook een kleine irritatie aan tafel leent zich om te oefenen.

Met de vier stappen werk je dat moment concreet uit: je partner keek op de gsm terwijl je over je dag vertelde. Je benoemt je teleurstelling en je behoefte aan aandacht. Daarna volgt een verzoek: ‘Wil je je gsm wegleggen tot het gesprek klaar is?’ Zo komen waarneming, gevoel, behoefte en verzoek samen.

Stel dat je partner op een dringend bericht wacht. Dan kan je verder met: ‘Wil je dat eerst afhandelen en daarna luisteren?’ Zo krijgt nieuwe informatie een plaats in het gesprek. Als de verwijten elkaar snel opvolgen, kan je eerst een pauze voorstellen en afspreken wanneer je verder praat.

Een verzoek op het werk zonder verwijt

Een verzoek op het werk formuleer je zonder verwijt door een concrete gebeurtenis te koppelen aan je behoefte en één duidelijke, haalbare actie te vragen.

‘Je bezorgt alles te laat’ kan worden: ‘Het verslag kwam na het overleg binnen.’ Vervolgens benoem je je bezorgdheid en je behoefte aan actuele informatie voor de planning. Je sluit af met een verzoek: ‘Kan je het volgende verslag de dag vóór het overleg doorsturen?’ Een werkgesprek kan daarbij zakelijk en kort blijven.

Wanneer klinkt het gekunsteld of te soft?

De stappen zijn een hulpmiddel voor helderheid: je kan in gewone taal stevig spreken, terwijl een verzoek ruimte laat voor een nee.

Een eerste poging kan stroef klinken, zeker wanneer je elk onderdeel nadrukkelijk uitspreekt. Oefen de volgorde eerst in je hoofd of op papier en gebruik daarna je eigen woorden. Soms past alles in een korte zin; soms vraagt een behoefte meer uitleg.

Een verzoek laat ruimte voor een nee. Blijf je na een weigering aandringen tot de ander toegeeft, dan maak je van je verzoek een eis. Tegelijk kan je duidelijk je grens benoemen: je wilt erover praten, maar als het roepen doorgaat, stop je het gesprek. Je geeft aan dat je er vanavond op terugkomt.

Waar kan je oefenen in België?

In België kan je verbindende communicatie oefenen tijdens workshops waarin je gesprekssituaties uitprobeert en feedback krijgt.

Op Mindfully staan ruim 10 komende communicatie-events in België. Bij de communicatie-events in België kan je kijken welke beschrijving aansluit bij gesprekken die jij wil oefenen.

In een praktische workshop oefen je vaak per twee: iemand brengt een situatie in, de ander luistert en daarna wissel je. Beginners zijn welkom bij een inleidende workshop. Sommige bijeenkomsten oefenen expliciet met de vier stappen; andere behandelen communicatie in ruimere zin. Kijk daarom in het programma welke aanpak centraal staat.

Wat kost een workshop en hoe kies je?

Een passende workshop biedt gelegenheid om eigen situaties te oefenen, vragen te stellen en gerichte feedback te krijgen.

Bij communicatie-events kost een workshop meestal zo'n € 20. Let bij je keuze op de verhouding tussen uitleg en zelf gesprekken uitproberen.

Het gaat meestal om een workshop van zo'n 1,5 uur. Dat geeft een concreet vertrekpunt wanneer je het aanbod van workshops om samen te oefenen bekijkt.

Een bruikbare beschrijving vermeldt oefeningen, ruimte voor vragen en feedback op je formuleringen. Individuele begeleiding past wanneer je één terugkerend gesprek uitgebreider wil uitwerken, bijvoorbeeld met verschillende mogelijke reacties van de ander.

Veelgestelde vragen over verbindende communicatie